تأييد مىكند . « 1 » * تذكر س 383 - « مكتب تذكّر » چه نوع اعتقادى است ؟ ج - برخى از طرفداران اين مكتب ، مكتب تذكّر را اينطور تقرير كرده‌اند : كه همهء علوم بشرى فطرى بشر است ، به اين معنا كه بشر از همان آغاز هستى اين علوم را با خود به همراه آورده ، و بالفعل با او موجود است ، بنابراين وجه ، معناى اين سخن كه مىگوييم : « فلان علم ، جديد و حادث است » ، اين است كه تذكر و يادآورى آن جديد است . « 2 » بعضى ديگر اينطور توجيهش كرده‌اند كه پرداختن به تهذيب نفس و منحرف شدن از شواغل مادّى خود باعث آن مىشود كه حقائق براى آدمى كشف شود ، نه اينكه علوم و حقائق در آغاز وجود انسان بالفعل با انسان هست ، بلكه در آغاز وجودش درك آن حقائق را بالقوّه دارا است و فعليّت آن در باطن نفس انسانى است ، نفسى كه در هنگام غفلت از آدمى جدا است ، و در هنگام تذكّر با آدمى است و اين همان چيزى است كه عرفا مىگويند . . . . « 3 » س 384 - آيا دلايلى براى ابطال « نظريهء تذكر » وجود دارد ؟ ج - دليل بطلان نظريهء تذكّر به‌معناى اوّل يعنى بىاثر دانستن مراجعهء به قوانين و اصول منطق و فلسفه يكى دو تا نيست .

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 19 ، ص 553 و 551 . [ با تصرف ] ( 2 ) . سير حكمت در اروپا ؛ ج 1 ص 19 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 5 ص 427 .